Gümüşe hayat verenler

Gümüş işlemeciliği en eski sanatlardan biri olarak günümüzdeki teknolojik ilerlemelere karşı durarak sanat özgürlüğünü korumayı başarıyor. İnce, yorucu el işçiliğiyle, zarafetiyle tanınan gümüş işlemeciliği gün geçtikçe yaygınlaşıyor. Gümüş sanatındaki motifler, tabiatın Türk-İslam düşüncesiyle yorumlanışını ve Türk zevkini aksettiriyor. Gümüş işlemeler, kimi zaman salonda yer alan bir abajur, vazo, duvarda asılan pano olarak bulunduğu ortamı renklendiriyorken kimi zamanda; kemer, kolye, iğne, başlık ve tılsım olarak sıralanıyor…

Ayfer MALLI

“Büyük bir sabır, el emeği göz nuru, dikkat ve özenli işçilik gerektiren bu tekniği, eski ve yeninin sentezi olarak devam ettiriyorum. Gümüşü,  istediğim şekle göre kesip kıvırmak, birbirine lehimlemek, motiflerle süslemek… İşte tüm bunlar yapılan özgün süslü işlemeyi gözler önüne seriyor ve gümüş, ruhuma göre şekilleniyor”.

Bu cümleler benim düşüncelerime tercüman oldu diyorsanız, cümlelerin sahibi Şerefnaz Serhatoğlu ile tanışmalısınız. Kendisi gümüşü erittikten sonra işlenebilir hale gelmesine kadar geçen aşamaları hayranlıkla yapanlardan. Hislerinin sanatına yansımasını seviyor Şerefnaz Serhatoğlu. Serhatoğlu,  yeteneğini ve sanatını bakalım nasıl anlatıyor.

 El emeğinin en ince detayının hâkim olduğu bir sanatla uğraşıyorsunuz. Sanatınızla buluşmanız nasıl oldu?

Çocukluğumda en büyük eğlencem takı malzemeleri toplamak ve çeşitli takılar yapmaktı. Zaman zaman süs eşyaları yapmakla da vakit geçiriyordum. Bankacılık bölümünden mezun oldum. Zamanla bu bölümden sıkıldığımı hissettim. Çocukluğuma geri dönmeye karar verdim ve el sanatları alanına yöneldim. İstanbul’da Halk Eğitim Kursuna gidip gümüş işlemeciliği üzerine çalışmalarımı başlattım. Artık işlemecilik hayatımın bir süreci olmaya başladı ve bu sanatla uğraşmak benim hayatım oldu. 5 senedir Ankara Belmek kurslarında gümüş işleme sanatı hocalığı yapıyorum. Kar elde etmek amacı ile hareket etmeyip ruhumu sanatla bütünleştiriyorum.

Gümüş işlemeciliğinin tarihini anlatır mısınız?

 Parlak gri-beyaz yarısay metal olan gümüş ilk kez İÖ 4000 yıllarında kullanılmıştır.  Osmanlılarda gümüşten yapılmış sahanlar, kupalar, buhurdanlar, fincan rafları, bilezik, kolye, küpe ve tepelikler yaygın olarak üretilmiştir. Anadolu ve İstanbul’da en yaygın gümüş ürünleri ise kadınların süs eşyası olan bel kemerleridir Sanatın hayatla birebir bütünleşmesi diye tanımlarım ben gümüş işlemeciliğini. Mutfak malzemelerinden, salondaki süs eşyalarına, giyim kuşama kadar uzanıyor gümüşün tarihi.

Gümüş işçiliğinin Ankara ile buluşması nasıl oldu?

Gümüş işleme sanatı Beypazarı’na ahilik yoluyla kazandırılmıştır. Ahilik 13. yy. da Anadolu’da görülmeye başlanan esnaf ve sanatkârlar birliklerine verilen addır. Beypazarı halkı bu sanatı bir iş olarak kabul etmiş ve zaman içinde geliştirmişlerdir. Tarih boyunca önemli ticaret yolları üzerinde bir pazar niteliği taşıyan bölgede herhangi bir gümüş madeni yoktur. Eskiden olduğu gibi bugün de gümüş başka illerden getirilir. Daha çok süs eşyaları ve takıların yapıldığı gözlemlenmektedir.

Gümüş işçiliğinde kullanılan malzemeler ve bu sanat teknikleri ile yapılan çalışmalar nelerdir?

Gümüşü ağartmak için sülfürük asit, kaynakta ateş püskürtmek için şalima, kaynak yapmak için ateş çifti, düzeltmelerde pense, kesme işlemlerinde ise Antep makası kullanılıyor. Madeni eserlerde, gümüş işçiliğinde ise döğme, döküm, torna çekme ve madeni parçaları birleştirme teknikleri kullanılır. Gümüşçülükle uygulanan süsleme teknikleri ise; çalma ve kazıma, kabartma, kalıpla kabartma, delik işi(ajur), telkari(filigre) ve gronüle, kakma, savatlama, değerli taş, renkli cam ve mine ile süslemeler gümüş kaplama ve yaldızlamadır.

Geri dönüşü ve tekrarı mümkün olmayan bir sanatla ilgileniyorsunuz. Sanatınızın hata kabul etmemesi hangi konularda hassas davranmanızı gerektiriyor?

Gümüşü işlemek sabır, emek ve dikkat istiyor. Tüm ruhumla işime odaklanarak hataların önüne geçiyorum. Biraz dikkat, biraz özen ve biraz da ruhla mükemmel çalışmalar ortaya çıkıyorum. Aslından uzaklaşmak, teknik kalıpların dışına çıkmak özgün sanatların oluşmasını sağlıyor. Bu durumdan şikâyetçi değilim aksine farklı çalışmalar elde ediyorum.

Dikkat ve özenli işçilik gerektiren bu sanatı kimler tercih ediyor?

Gümüş işleme sanatında bayanlar erkeklere göre daha başarılı ve istekli. Bunda bayanların süsleme ve süslenme gereksinimlerinin etkisi var. Bayanların süslenme gereksinimlerinden biri de en ilkel şeklinden en gelişmişine kadar takılar takmak, yakıştırmak ve güzel görünüme takının aracı olmasını sağlamak olmuştur. Bu istekle gümüş onların elinde tutkuyla şekilleniyor. Ev hanımları, emekliler kursu ilgiyle takip ediyorlar. Hafta sonları ise öğrenciler ve çalışanlar kursumuzu tercih ediyorlar.

 

 

 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s